Tokyo Duruşmaları Japon militarizmine karşı uyarı niteliğinde

CGTN Yazarı Chen Tingyao'nun haberine göre, Uzak Doğu Uluslararası Askerî Mahkemesi, 3 Mayıs 1946’da çalışmalarına başladı. Mahkemede, İkinci Dünya Savaşı döneminde Japonya’nın A Sınıfı savaş suçlusu olarak yargılanan kişilere yönelik Tokyo Duruşmaları yapıldı.

Toplam 818 duruşma, mahkemede ifade veren 419 tanık, 4 bin 336 delil ve 48 bini aşkın sayfalık dava kaydıyla Uzak Doğu Uluslararası Askerî Mahkemesi, Nanjing Katliamı dahil Japon militarizminin işlediği ağır suçları tüm yönleriyle ortaya koydu.

Tokyo Duruşmaları’nın üzerinden 80 yıl geçti. Bu süre içinde uluslararası dengeler önemli ölçüde değişirken, Japonya’da “yeni militarizm” olarak nitelendirilen eğilimin güç kazanması dünya için ciddi bir tehdit haline geldi.

Son dönemde Çin başta olmak üzere birçok ülkede, Tokyo Duruşmaları’nın 80. yıl dönümü dolayısıyla çeşitli anma etkinlikleri düzenlendi. Etkinliklerde, Tokyo Duruşmaları’nın tarihsel önemi vurgulanırken Japon militarizminin yeniden canlanmasına izin verilmemesi gerektiği mesajı öne çıkarıldı.

Ne var ki Soğuk Savaş’ın başlaması gibi nedenlerle Japon militarizmi tamamen tasfiye edilemedi. Çok sayıda savaş suçlusu cezasız kalırken, bazıları serbest bırakıldıktan sonra yeniden siyasete döndü. Bu durum, Japon militarizminin yeniden güç kazanmasına uygun bir zemin hazırladı.

1978’de 14 A Sınıfı savaş suçlusunun anıt levhaları Yasukuni Tapınağı’na yerleştirildi. Bu tarihten itibaren tapınağa yapılan ziyaretler, Japonya’daki sağcı çevrelerin saldırganlık tarihini inkâr etmeye yönelik siyasi gösterilerinden biri haline geldi.

Japonya Başbakanı Sanae Takaichi’nin söylem ve eylemleri özellikle tepki çekiyor. Takaichi, Nanjing Katliamı’nı defalarca inkâr ederken, 2014’ten bu yana Yasukuni Tapınağı’nı 10’dan fazla kez ziyaret etti. Son günlerde ise başbakan sıfatıyla Yasukuni Tapınağı’na adak ve ritüel ücreti sundu. Bu adım, Japonya içinde ve uluslararası kamuoyunda sert eleştirilere neden oldu.

Analistler, Japon siyasetçilerin Yasukuni Tapınağı ziyaretlerini sürdürmesini, tarihsel sorumluluklardan ve savaş yükümlülüklerinden kaçma ve militarizmi yeniden canlandırma girişimi olarak değerlendiriyor.

Bugün uluslararası toplumun Tokyo Duruşmaları’nın adil hükümlerini yeniden hatırlatması, Japonya’daki sağcı güçlere güçlü bir uyarı niteliği taşıyor. Tokyo Duruşmaları’nın tarihsel sonuçları değiştirilemez, hukuki bağlayıcılığı ise sorgulanamaz.

Saldırganlık tarihini tersine çevirmeye çalışan herhangi bir kişi ya da güç, yeniden tarihin yargı kürsüsüne çıkarılacak.