Wang Yi: Çin ile Afrika sonsuza kadar birlikte duracak

Çin Komünist Partisi (ÇKP) Merkez Komitesi Siyasi Bürosu Üyesi ve Dışişleri Bakanı Wang Yi; Afrika Birliği, Etiyopya, Tanzanya ve Lesotho’yu kapsayan Afrika ziyaretini tamamladı. Wang, temaslarının ardından Çin basınına verdiği röportajda sürece dair önemli açıklamalarda bulundu. Wang Yi, röportajda şu soruları yanıtladı.

Soru 1: Bu ziyaret kapsamında Afrika Birliği merkezinde Çin-Afrika Stratejik Diyaloğu gerçekleştirildi ve "2026 Çin-Afrika Kültürel ve Beşeri Etkileşim Yılı" başlatıldı. Günümüz koşullarında bu etkinliklerin pratik önemi nedir?

Wang Yi:

Çin, dünyanın en büyük gelişmekte olan ülkesi; Afrika Birliği ise en fazla gelişmekte olan ülkeyi bünyesinde barındıran bölgesel örgüttür. İki tarafın stratejik güveni pekiştirmesi, eşgüdüm sağlaması ve işbirliğini derinleştirmesi için en doğru zamandayız. Güçlerimizi birleştirerek günümüz zorluklarıyla ortaklaşa mücadele etmeli, hem Çin ve Afrika'nın meşru haklarını korumalı hem de küresel barış ve kalkınmaya katkı sunmalıyız. Çin-Afrika Stratejik Diyaloğu’nun temel değeri budur.

"Çin-Afrika Kültürel ve Beşeri Etkileşim Yılı", Cumhurbaşkanımız Xi Jinping'in Afrikalı liderlerle vardığı ortak bir mutabakatın sonucudur. Sayın Xi, açılış törenine gönderdiği tebrik mesajıyla bu sürece dair büyük beklentilerini dile getirmiştir.

Etkileşim yılı, hem Çin-Afrika halklarının bir bayramı hem de işbirliği sonuçlarının bir göstergesidir. Gençlik, kültür ve medya gibi alanlarda yaklaşık 600 etkinlikle, Afrika halklarının bu kadim dostluktan daha fazla kazanım elde etmesini ve aidiyet duygusunun güçlenmesini hedefliyoruz.

Soru 2: Çin Dışişleri Bakanı'nın yılın ilk ziyaretini Afrika'ya yapması 36 yıllık bir gelenek haline geldi. Bu son ziyaretinizde edindiğiniz en temel izlenimler nelerdir?

Wang Yi:

36 yıl boyunca bu geleneği sürdürmek, Çin halkının Afrika halkına duyduğu derin dostluğun ve sarsılmaz bağlılığın bir yansımasıdır. Bu gelenek şunu gösteriyor: Afrikalı kardeşlerimizin ihtiyaç duyduğu her an, Çin her zaman yanlarında olan ilk dosttur.

Cumhurbaşkanı Xi Jinping'in vurguladığı "gerçek dostluk ve samimiyet" kavramının, işbirliğimizin temel taşı olduğunu bir kez daha derinden hissettim. Samimiyet ve eşitlik, ilişkilerimizin ana kuralıdır. Çin ve Afrika, birbirine güvenebilecek can dostu ve stratejik ortaktır. Ziyaretim sırasında Afrika’nın kalkınma yolundaki başarılarını görmek bizi gururlandırdı. Çin’in devasa pazarı ise, Afrika için geniş fırsatlar sunmaya devam edecektir. Tüm Afrika ülkelerini Çin’in kalkınma trenine binmeye davet ediyoruz. Bizim ilkemiz nettir: Bu yolculukta hiçbir ülke geride bırakılmamalıdır. Ayrıca uluslararası toplumu da Afrika’ya daha fazla yatırım yapmaya çağırıyoruz.

Soru 3: Afrika şu anda hızlandırılmış bir kalkınma dönemine girdi. Çin ve Afrika modernleşme sürecini nasıl hızlandıracak?

Wang Yi:

Cumhurbaşkanımız Xi Jinping, Çin-Afrika İşbirliği Forumu’nun Beijing Zirvesi'nde sunduğu "altı modernleşme" vizyonuyla geleceğimize yön vermiştir. Ziyaretim boyunca hissettiğim en güçlü duygu, bu ortak modernleşme hamlesinin ertelenemez bir ihtiyaç ve büyük bir potansiyel olduğudur.

Dünya medeniyetleri zengindir ve modernleşmeye giden yolun tek bir şablonu yoktur. Çin tarzı modernleşme, gelişmekte olan ülkeler için başarılı bir referans ve yeni bir seçenek sunmuştur. Şunu net olarak görüyoruz: Modernleşme mutlaka batılılaşma demek değildir. Asıl olan, kendi ulusal koşullarına uygun ve halkın desteğini alan yolu bulmaktır. Çin, deneyim paylaşımıyla Afrika ülkelerinin kendi kaynaklarını kullanarak başarıya ulaşmalarını desteklemeye hazırdır. Bunun püf noktası, kendi egemenlik ve kültürel kimliğini koruyarak özerk kalkınma kapasitesini artırmak, ülke ve milletin geleceğini kendi ellerinde tutmaktır.

Çin ve Afrika el ele modernleşmeye yöneldiğinde, dünyada modernleşme gerçekleşir. Çin ve Afrika'nın birlikte modernleşme hayalini takip etmesi bizim meşru hakkımız, aynı zamanda çağın ilerlemesinin bir yansıması ve daha da önemlisi Afrika'ya karşı tarihsel adaletsizliği kökten düzeltmek içindir. Bu ziyarette birçok Afrikalı lider, Çin'in öncülük ettiği "Afrika'nın Modernleşmesini Destekleme İşbirliği Girişimi" için bize teşekkür etti ve ülkelerinin kalkınma stratejilerini Çin tarzı modernleşmeyle derinlemesine uyumlaştırma konusunda güçlü bir arzu gösterdi. Afrikalı liderler, Çin ile birlikte Xi Jinping'in açıkladığı "Afrika'nın Sanayileşmesini Destekleme Girişimi", "Çin'in Afrika Tarımsal Modernleşmesine Yardım Planı" ve "Çin-Afrika Yetenekleri Yetiştirme İşbirliği Planı"nı hayata geçirmek istediklerini belirtti. Afrika ülkeleriyle birlikte kararlı bir şekilde söz konusu girişim ve planları tek tek detaylandırıp uygulayacak, Afrika halklarına fayda sağlayacak ve böylece daha ilerici bir tavırla daha güzel bir dünya inşa edecek, insanlığın kader birliğinin gerçekleşmesini karşılayacağız.

4. Çin-Afrika İşbirliği Forumu Beijing Zirvesi sonuçlarını uygulama takviminin ilk yarısını geride bıraktık. Şu anda ne gibi ilerlemeler gerçekleştirildi?

Wang Yi:

2024 yılının Eylül ayında Çin-Afrika İşbirliği Forumu Beijing Zirvesi'nin başarıyla yapılmasından bu yana, iki taraf sonuçların uygulanmasını ortaklaşa ilerletiyor ve şu anda hedeflerin yüzde 90'ından fazlası ya tamamlanmış ya da önemli ilerleme kaydetmiştir. Cumhurbaşkanımız Xi Jinping, birçok Afrika ülkesinin liderlerini art arda ağırladı ve zirve sonuçlarının uygulanmasına stratejik rehberlik sağladı. Başbakan Li Qiang dahil olmak üzere birçok Çin lideri Afrika'yı ziyaret ederek daha fazla pratik işbirliği sonucu elde edildi. Çin-Afrika uçuş seferleri yüzde 23 artmış, binlerce Çinli sağlık personeli ve yüzlerce tarım uzmanı sahada görev almıştır. 2025'in ilk 11 ayında ticaret hacmimiz tarihte ilk kez 300 milyar doları aşarak yüzde 17,8 artış göstermiştir. Afrika'dan getirilen kahve, kuruyemiş, meyve gibi özel ürünler Çinli tüketicilerin sofralarında giderek daha fazla yer alıyor.

5. Afrika, Çin'in kalkınma geleceğine nasıl bakıyor? Afrika bundan nasıl faydalanabilir?

Wang Yi:

Ziyaretim sırasında Afrika tarafına, Çin Komünist Partisi 20. Merkez Komitesi 4. Genel Kurul Toplantısı’nda onaylanan "15. Beş Yıllık Plan" önergesi tanıttım. Planın sadece Çin'in gelecekteki kalkınması için bir rota çizmekle kalmayıp, Afrika dahil tüm dünya ülkeleri için bir "fırsat listesi" sunduğunu vurguladım. Çin, dünya ekonomik büyümesinin motoru olmaya devam edecek ve Afrika'nın kalkınma ve canlanması için bir katalizör olmak istiyor. Afrikalı liderler Çin'in elde ettiği kalkınma başarılarını takdirle değerlendirdi ve Çin tarzı modernleşmenin Afrika'ya fayda sağlamasına dair büyük beklentilerini belirtti.

Afrika tarafının en sık bahsettiği terim "sıfır tarife"dir. Bu önlem, yeni çağda Çin-Afrika işbirliğinin altın kartviziti, Çin'in tek taraflı açılmayı aktif şekilde genişletmesinin önemli bir örneğidir. Bu tedbir, Çin'in daha fazla uluslararası sorumluluk üstlenmeye istekli olduğunu ve yüksek düzeyde dışa açılmayı kararlılıkla genişlettiğini gösteriyor.

6. Ziyaret ettiğiniz her Afrika ülkesi, Çin ile ortak belgeler yayımladı ve Taiwan konusunda Tek Çin ilkesine bağlılıklarını yineledi. Bunları nasıl değerlendiriyorsunuz?

Wang Yi:

Tarihte sömürge yağması ve hegemonik baskıya maruz kalmış olan Çin ve Afrika, bir ülkenin egemenlik ve onurunun ne kadar değerli olduğunu derinlemesine biliyor. Çin şunu unutmayacak ki, 55 yıl önce Afrikalı kardeşlerin desteğiyle Birleşmiş Milletler Genel Kurulu’nda ezici çoğunlukla 2758 sayılı kararı kabul edildi ve Tek Çin ilkesi uluslararası ilişkilerin temel kuralı ve uluslararası toplumun yaygın mutabakatı haline geldi.

2024 Çin-Afrika İşbirliği Forumu Beijing Zirvesi'nde yayımlanan "Beijing Bildirgesi"nde, forumun tüm Afrika üyeleri Taiwan konusunda Çin hükümetinin tutumunu kararlılıkla destekleme taahhüdünde bulundu. Bu ziyaretim sırasında Afrikalı dostların hepsi Tek Çin ilkesine bağlı kaldıklarını yineledi ve Çin'in ulusal birleşmesini gerçekleştirmek için yaptığı tüm çabaları destekledi. Bu da bir kez daha şunu gösteriyor ki, Çin'in tam birleşmesini gerçekleştirmek, halkın arzusu ve genel eğilimidir. Herhangi bir kişi veya dış güç Taiwan konusuna müdahale etmeye, Çin'in içişlerine karışmaya kalkışırsa mutlaka ağır cezalandırılacak ve başarısız olmaya mahkumdur.

Çin-Afrika dostluğu artık zaman ve mekân sınırlarını, uluslararası değişimleri ve geçici olayların kargaşasını aşmıştır. İnanıyoruz ki, Çin ve Afrika sonsuza kadar kararlılıkla birlikte duracak, Birleşmiş Milletler Antlaşması'nın amaç ve ilkelerini kararlılıkla savunacak ve Afrika ülkelerinin halklarının meşru haklarını kararlılıkla koruyacaktır. "Yeni liberalizm" Afrika'da iflas etmek üzere, "yeni sömürgecilik" de Afrika'da pazar bulamayacaktır. Tüm baskı ve zorbalık Afrika'dan kovulacak ve bir daha asla geri dönmeyecektir.