Jeopolitik gerilim, piyasaları bastırıyor

A1 Capital'in raporunda, finans piyasalarında bir olumsuz haftanın daha geride kaldığı belirtildi. Düşüşlerin Wall Street’te daha belirgin olurken, Avrupa piyasalarındaki kayıpların daha sınırlı kaldığına değinildi. Raporda ayrıca şu bilgiler verildi:

"Piyasalar İran’daki çatışmaların seyrine paralel hareket etmeyi sürdürürken petrol fiyatlarındaki dalgalanmalara da hassas tepki veriyor. Stratejik rezervlerin kullanımıyla ilgili çeşitli açıklamalara rağmen petrol fiyatları 100 dolar civarında dengelendi. Enflasyon endişeleri yatırımcıların gündeminde önemli bir yer tutarken, başlıca merkez bankalarının bu hafta gerçekleştireceği toplantılar da yakından izleniyor.

ABD’de Trump yönetimi, İran savaşını sona erdirmeye yönelik diplomatik müzakerelerin başlatılması için Orta Doğu müttefiklerinin yürüttüğü çabaları geri çevirirken, İran tarafı ise ABD ve İsrail’in saldırıları sona ermeden herhangi bir ateşkes ihtimalini reddetti. Washington ve Tahran’ın bu tutumu, çatışmanın sivil kayıplara yol açarak genişleme riskini artırdığı ve İran’ın Hürmüz Boğazı’nı kapatmasının petrol fiyatlarını yükselttiği bir ortamda, tarafların uzun süreli bir çatışmaya hazırlandığına işaret ediyor.

Cuma gecesi ABD’nin İran’ın ana petrol ihracat merkezi olan Harg Adası’na düzenlediği saldırılar, Trump’ın askeri operasyonu sürdürme kararlılığını ortaya koydu. ABD Başkanı Trump, Harg Adası’na yönelik daha fazla saldırı tehdidinde bulunurken, küresel enerji piyasalarında ciddi dalgalanmalara yol açan ve Hürmüz Boğazı’nın kapanmasına neden olan savaşın sona ermesi için Tahran ile bir anlaşmaya hazır olmadığını ifade etti. Bu açıklamalar, daha önce ABD’nin Harg Adası’nda yalnızca askeri tesisleri hedef aldığını söyleyen Trump’ın söyleminde belirgin bir tırmanışa işaret etti. Ortadoğu’ya yayılan çatışmalarda çoğu İran ve Lübnan’da olmak üzere 2 binden fazla kişinin hayatını kaybettiği belirtilirken, İran’ın yeni lideri Mücteba Hamenei de Hürmüz Boğazı’nı kapalı tutma sözü verdi ve komşu ülkelere yönelik saldırıları artırma tehdidinde bulundu.

Brent petrol fiyatı yaklaşık yüzde 10 artışla varil başına 101 dolara yükselirken, jeopolitik gelişmelere görece daha az duyarlı olan WTI petrolü de yüzde 6 artarak 95 dolar civarına çıktı. Hürmüz Boğazı’ndaki devam eden abluka bu fiyat artışının temel nedeni olarak görülüyor. Basra Körfezi’ndeki üreticiler ham petrollerini normal şekilde ihraç edemezken, depolama altyapıları hızla doluyor. Bu durum karşısında Irak, Kuveyt, Birleşik Arap Emirlikleri ve Suudi Arabistan gibi ülkeler üretimi azaltma yoluna gidiyor.

Uluslararası Enerji Ajansı, stratejik rezervlerden rekor düzeyde 400 milyon varil petrolün piyasaya sürüleceğini açıkladı. Aynı zamanda ABD yönetimi Rus petrolünü hedef alan bazı ekonomik yaptırımları 30 günlüğüne, 11 Nisan’a kadar askıya aldı. Ancak bu önlemlerin piyasaları geçici olarak rahatlatabileceği, temel sorunu çözmeyeceği belirtiliyor. Ham petrol fiyatlarında kalıcı bir düşüşün ancak Hürmüz Boğazı’nın yeniden açılmasıyla mümkün olacağı değerlendiriliyor.

ABD Enerji Bakanı Chris Wright ise yaptığı açıklamada İran ile savaşın “önümüzdeki birkaç hafta içinde” sona ermesini beklediğini belirterek petrol arzının toparlanacağını ve enerji maliyetlerinin düşeceğini ifade etti.

Haftanın sonunda ABD’den gelen makroekonomik veriler yatırımcıların bir miktar rahatlamasına neden oldu. Fed’in tercih ettiği enflasyon göstergesi olan çekirdek PCE endeksi aylık bazda yüzde 0,4 artışla beklentilere paralel gerçekleşirken, kişisel harcamalar yüzde 0,3’lük tahminin üzerinde yüzde 0,4 artış gösterdi. Bununla birlikte İsrail ve ABD’nin İran’a yönelik müdahalesinin ekonomik etkilerinin henüz verilere yansımadığı belirtiliyor. Hürmüz Boğazı kapalı kaldığı sürece petrol fiyatlarının yüksek seyretmesi, büyümeyi baskılaması, çekirdek enflasyonu artırması ve Fed’in hareket alanını sınırlaması bekleniyor.

Bu nedenle Fed’in bu haftaki toplantısında mevcut politikanın korunması bekleniyor. Daha önce iki faiz indirimi öngörülürken, artık yıl genelinde yalnızca bir faiz indirimi beklentisi öne çıkıyor. Bu arada Alman 10 yıllık tahvil getirisi yüzde 3,02 ile 2023 zirvelerine yaklaşarak tahvil piyasasında sert bir sıkılaşma sinyali verdi. Enerji ithalatına bağımlı olan Avrupa ekonomisinin petrol ve doğal gaz fiyatlarındaki hareketlere karşı oldukça hassas olduğu belirtiliyor.

Küresel arz riskleri nedeniyle alüminyum fiyatlarında da keskin bir yükseliş yaşandı. Buna karşılık güçlü ABD doları altın ve bakır fiyatları üzerinde baskı oluşturdu. Alüminyum fiyatları Nisan 2022’den bu yana en yüksek seviyesine çıkarak ton başına 3.500 doların üzerine yükseldi. Orta Doğu’daki çatışmaların, küresel alüminyum arzının yaklaşık yüzde 10’unu karşılayan bölgedeki üretimi doğrudan tehdit ettiği ifade ediliyor.

Jeopolitik gerilimlere rağmen altın fiyatlarının yükselmekte zorlandığı görülüyor. Ons altın yaklaşık 5.100 dolar seviyesinde işlem görüyor. Petrol fiyatlarının varil başına 100 doların üzerine çıkması enflasyon endişelerini artırırken, bu durum Fed’in faiz indirimlerini ertelemesine neden oluyor. Daha sıkı para politikası beklentileri ABD dolarını güçlendirirken, güçlü dolar diğer para birimlerini kullanan yatırımcılar için altını daha pahalı hale getirerek talebi sınırlıyor.

Trump’ın geçen hafta yaptığı “İran’la olan çatışma çok yakında sona erebilir, ancak sonuna kadar gitmeliyiz” açıklaması da mevcut yaklaşımı özetler nitelikte görülüyor. Uzmanlar devam eden savaşın ekonomik etkilerinin haftalar hatta aylar boyunca hissedilebileceğini belirtiyor. Enerji şokunun hem daha düşük büyüme hem de daha yüksek enflasyon anlamına geldiği ve piyasaların bu durumu giderek daha fazla fiyatlamaya başladığı ifade ediliyor.

Bu çerçevede Fed, Avrupa Merkez Bankası, İngiltere Merkez Bankası, Japonya Merkez Bankası ve İsviçre Ulusal Bankası’nın bu hafta gerçekleştireceği toplantılar piyasaların odağında bulunuyor. Kısa vadede daha fazla netlik sağlanana kadar mevcut politikaların korunmasının tercih edildiği belirtilirken, piyasalar Fed’den bu yıl bir faiz indirimi beklemeyi sürdürüyor. Avrupa Merkez Bankası’nın Temmuz ayına kadar faiz artırımı yapabileceği, İngiltere Merkez Bankası için de faiz artırımı olasılığının gündemde olduğu değerlendiriliyor."