Afetlerde aydınlatma, haberleşme ve enerji tek direkte

Maltepe Üniversitesi İşletme ve Yönetim Bilimleri Fakültesi Uluslararası Ticaret ve Lojistik Bölümü'nden Dr. Öğr. Üyesi İlknur Yardımcı Coşkun ile Bahçeşehir Üniversitesi İktisadi, İdari ve Sosyal Bilimler Fakültesi Lojistik Yönetimi Bölümü'nde görev yapan Dr. Öğr. Üyesi Levent Aksoy'un hazırladığı ''Afetlerde aydınlatma, haberleşme ve enerji ihtiyacının tek noktadan karşılanması için şebeke ve direk tasarımı'' adlı proje, afet sonrası süreçlerde, kritik öneme sahip aydınlatma, haberleşme ve enerji ihtiyaçlarının tek bir noktadan karşılanmasına çözüm sunuyor.

Dr. Öğr. Üyesi İlknur Yardımcı Coşkun, HİBYA'ya yaptığı açıklamada, afetlerin ardından, afetzedelerin acil maddi ve tıbbi yardımın ötesine geçen çok sayıda ihtiyaçla karşı karşıya olduğunu söyledi.

Nüfus yoğunluğunun fazla olduğu şehirlerde, afet sonrası müdahale süresinin uzadığına işaret eden Coşkun, ''Artan nüfus ve kentleşme, afetlerin etkilerini artırmakta ve müdahale planlarının daha karmaşık hale gelmesine neden olmaktadır. Bu sebeple kentler, afet sonrası aydınlatma, haberleşme ve enerji gibi temel gereksinimleri kendi kendilerine karşılayabilecekleri şekilde donatılmalıdır.'' dedi.

Aksoy ise afet sonrası süreçlerde kritik öneme sahip aydınlatma, haberleşme ve enerji ihtiyaçlarının tek bir kaynaktan karşılanması amacıyla çok fonksiyonlu bir direk tasarımı geliştirdiklerine işaret ederek, ''Literatür taraması ve mühendislik  tasarımı yöntemlerine dayanan bu hibrit direk, farklı enerji üretim sistemlerini, kablosuz iletişim teknolojilerini ve çeşitli veri aktarım bileşenlerini entegre ederek, afetzedelerin temel ihtiyaçlarını hızlı ve etkili bir şekilde karşılamayı amaçlamaktadır.'' bilgisini paylaştı. 

Direğin modüler yapısının, şehirlerin farklı bölgelerinde esnek şekilde uygulanabilme potansiyeli sunduğunu dile getiren Aksoy, şöyle devam etti:

''Sonuç olarak, afetlerde aydınlatma, haberleşme ve enerji ihtiyaçlarının tek bir kaynaktan karşılanması bazı zorluklar barındırsa da dayanıklı şebeke mimarileri, enerji verimli tasarımlar ve yenilikçi altyapı çözümlerinin birleşimiyle, bu ihtiyaçların etkili bir şekilde karşılanabileceği görülmüştür. Bu sistemin öncelikli olarak bir pilot alanda uygulanması ve zaman içerisinde belediyeler, bakanlıklar ve diğer kuruluşların ortaklığıyla tüm şehir boyunca afete dayanıklı alanlara entegre edilmesi gerekmektedir. Afet parkları, toplanma alanları, güvenli yol hatları gibi alanlara uygulanacak olan bu çok fonksiyonlu afet direkleri, aydınlatma, haberleşme ve enerji ihtiyacının tek noktadan ve sürdürülebilir şekilde giderilmesini sağlamaktadır. 

Farklı ihtiyaçlar doğrultusunda çok fonksiyonlu afet direk tasarımında yenilik ve eklemeler yapılabileceği gibi, gelişen teknolojiyle farklı donanımlar vasıtasıyla ihtiyaçlar giderilebilecektir. Standart tasarıma sosyo demografik yapıyı da dikkate alarak bölge veya kentler özelinde farklı eklentiler ilave edilebilir. Bununla birlikte, gerçek dünya felaket senaryolarında etkinliklerini sağlamak için sürekli bakım ihtiyacı ve bileşen arızası riski gibi bu sistemlerin potansiyel sınırlamalarını dikkate almak önemlidir. Bu sistemlerin, nesnelerin internet gibi teknolojilerle uzaktan bakımlarının ve güncellemelerinin yapılması, periyodik olarak izlenmesi gibi faaliyetler afet sonrasına hazırlıkta önemli rol oynamaktadır.''

Direğin tasarım kriterleri 

Dr. Öğr. Üyesi İlknur Yardımcı Coşkun ve Dr. Öğr. Üyesi Levent Aksoy, afetlerde aydınlatma, haberleşme ve enerji ihtiyaçlarının tek bir kaynaktan karşılanmasının, enerji verimliliği ve sağlam altyapı çözümleri gerektiren çok disiplinli bir yaklaşıma dayandığını, afet sonrası süreçlerin hızla ve etkili bir şekilde yürütülebilmesinin bu hizmetlerin kesintisiz devamına bağlı olduğunu vurguladı.

Hibrit direğin, afetlerde aydınlatma, enerji ve haberleşme hizmetlerini bir arada sunan ağ yapısına sahip olduğunu, farklı enerji üretim yöntemleri, veri aktarım seçenekleri, kablosuz erişim noktası, mobil şarj noktaları, sensörler ve IoT cihazları gibi donanımları entegre ettiğini belirten Aksoy, direğin tasarım kriterleri hakkında şu bilgileri paylaştı:

''Direğin çok fonksiyonlu hizmetler (aydınlatma, enerji, haberleşme) sunabilmesi için modüler bir yapıda olması gerekmektedir. Direğin enerji ihtiyacını karşılayacak sistemlerin enerji verimli olması ve alternatif enerji kaynaklarıyla (güneş, rüzgar) desteklenebilmesi önemli bir kriterdir. Direğin afetlerdeki olumsuz koşullara dayanıklı olması, özellikle rüzgar ve deprem gibi doğal afetlere karşı mukavemet göstermesi gerekmektedir. Afet sonrası iletişim ihtiyaçlarının karşılanması için kesintisiz veri iletimi sağlayabilecek haberleşme altyapısının entegrasyonu gereklidir. Direk, aydınlatma, kablosuz internet erişimi, enerji üretimi ve mobil cihaz şarjı gibi çoklu hizmetleri tek bir noktadan sağlamalıdır.''

Dr. Öğr. Üyesi Levent Aksoy, farklı ihtiyaçlar doğrultusunda, çok fonksiyonlu afet direk tasarımında yenilik ve eklemeler yapılabileceği gibi, gelişen teknolojiyle farklı donanımlar vasıtasıyla ihtiyaçların giderilebileceğini, standart tasarıma sosyo demografik yapının da dikkate alınarak bölge veya kentler özelinde farklı eklentilerin ilave edilebileceğini sözlerine ekledi.