,Kırali: Yeni piyasa projeleri tarım ticaretinde etkinliği artıracak

Hububat Tedarikçileri Derneği (HUBUDER) tarafından Ankara'da düzenlenen "XI. Uluslararası 2026 Hasadına Doğru Türkiye ve Dünyada Tahıl Konferansı"nda konuşan Türkiye Ürün İhtisas Borsası (TÜRİB) Genel Müdürü Ali Kırali, lisanslı depoculuk ve ürün ihtisas borsacılığında gelinen nokta ile hayata geçirilmesi planlanan yeni projelere ilişkin değerlendirme yaptı.

Kırali, TÜRİB Elektronik Ürün Senedi (ELÜS) Piyasası'nın 26 Temmuz 2019 tarihinde faaliyete başlamasından bu yana yaklaşık 423 milyar liralık işlem hacmine ulaşıldığını belirterek, "Bu süreçte borsamızda 61 milyon ton ürün el değiştirdi" dedi.

Lisanslı depoculuk altyapısındaki büyümeye de dikkat çeken Kırali, TÜRİB'in faaliyete geçtiği dönemde 4 milyon ton olan saklama kapasitesinin bugün 264 lisanslı depo işletmesinde, 359 lokasyonda toplam 14,3 milyon tona ulaştığını ifade etti. Kırali, "Yıl sonuna kadar kapasitenin 15 milyon tonu aşmasını bekliyoruz. Türkiye'nin son beş yıllık ortalama hububat rekoltesinin yaklaşık yüzde 40'ının lisanslı depolarda saklanabilecek hale gelmesi, ELÜS piyasasının büyümesi açısından güçlü bir altyapı sunuyor" diye konuştu.

TÜRİB'in tarım ticaretindeki etkinliğini artırmaya yönelik çalışmalarını üç temel eksen üzerine kurduğunu belirten Kırali, bunların "teknolojik dönüşüm ve piyasa erişiminin genişletilmesi", "güven altyapısının güçlendirilmesi" ile "ürün ve hizmet çeşitliliğinin artırılması" olduğunu söyledi.

Teknolojik dönüşüm kapsamında öz kaynaklarla geliştirilen TÜRİS işlem platformunun devreye alındığını hatırlatan Kırali, "13 Ocak 2025 itibarıyla aracılı yapıya geçilmesiyle birlikte Ürün Piyasası Aracı Kurumları sisteme entegre edildi. Böylece yatırımcı ve üreticiye daha yakın bir aracılık modeli oluşturuldu" ifadelerini kullandı.

Piyasalarda güven unsurunun önemine değinen Kırali, lisanslı depoculuğun gözetim ve denetim altyapısını güçlendirmek amacıyla Lisanslı Depoculuk Denetim AŞ'nin kurulduğunu belirtti. Ayrıca TÜRİB Ar-Ge Merkezi tarafından geliştirilen Lisanslı Depoculuk Bilgi Sistemi (LİDBİS) ile depolardaki fiziksel ürünler ile elektronik kayıtların daha etkin şekilde izlenmesinin hedeflendiğini söyledi.

Yeni piyasa projelerine ilişkin de bilgi veren Kırali, TÜRİB Vadeli İşlem Piyasası'nın 2026 yılının ikinci yarısında devreye alınmasının planlandığını açıkladı. Kırali, "Bu piyasa, tarım sektöründe ileri tarihli fiyat oluşumunu destekleyecek ve üretici, tüccar, sanayici ile yatırımcılara fiyat riskini yönetme imkanı sunacak" dedi.

İlk aşamada ekmeklik buğday ve mısır ELÜS'lerinin dayanak varlık olarak kullanılmasının öngörüldüğünü belirten Kırali, "ELÜS dayanaklı sözleşmelerde fiziki teslimat, TÜRİB endekslerine dayalı sözleşmelerde ise nakdi uzlaşma planlanıyor. Amacımız spot piyasa ile türev piyasa arasında sağlıklı bir entegrasyon kurarak fiyat keşfini, risk yönetimini ve piyasa derinliğini geliştirmek" değerlendirmesinde bulundu.

Kırali, TÜRİB'in üzerinde çalıştığı bir diğer önemli projenin ise Uluslararası Ürün Piyasası olduğunu belirterek, "Bu piyasa ile antrepolarda bulunan, depolanmaya uygun ve standardize edilebilir tarım ürünlerinin TÜRİB işlem sistemi üzerinden alınıp satılması hedefleniyor" dedi.

Uluslararası Ürün Piyasası'nın yalnızca yeni bir ticaret platformu olmayacağını vurgulayan Kırali, "Bu proje aynı zamanda Türkiye'nin tarım ürünleri ticaretinde uluslararası erişimini güçlendirecek ve antrepo bazlı fiziki ürün ticaretini kurumsal bir yapıya kavuşturacak önemli bir adım olacak" ifadelerini kullandı.